Madeirense uitspraken

Van Renske kreeg ik een lijst opgestuurd met allemaal typische Madeirense uitspraken c.q. woorden. Ik herken wel heel veel … maar alleen van horen. Van veel weet ik (nog) niet wat het betekent.

Dus stel ik voor om met z’n allen zoveel mogelijk de betekenissen erbij te vermelden. Schrijf een paar van deze woorden op en gan naar uw Madeirense buurvrouw (buurman) en vraag het haar (hem) voor de betekenis. Kijken hoe ver we komen …

Update: Met dank aan Renske (nogmaals) voor de uitleg en vertaling van de meeste woorden. Wanneer ze allemaal zijn vertaald, dan zal ik het in een document verwerken.

Volgt nu de Madeirense uitspraken (134):


1. Vai lha ter (Ga daar naartoe)
2. Ca cagança (Wat een arrongantie)
3. Arrenca (Geef gas, rijd door)
4. foxgegas ()
5. Então era isse (Dus dat was het)
6. Ah cãoo (Wat vies!)
7. Eita (Zo is het, daar heb je het!, Wauw!)
8. Mãe do céu (Moedertje lief)
9. Rafeirada (Groep met mensen zonder klasse, zonder stijl; boers)
10. Vais ir ? (Ga je?)
11. Olha vê (Mot je eens kijke!)
12. Fofissima (Dikkerd)
13. Credo incruz (Heb je me nou!)
14. A dar com pau (in groot aantal)
15. Bidoing ()
16. Apariga (Meid)
17. bailhinho (Madeira dansje)
18. vilhão (iemand van buiten de stad, met boers gedrag of ouderwets gekleed)
19. ah filha (ach meisie)
20. very a fronte (Draai vooraan af?)
21. um traço (een streep, uit, gedaan)
22. pimba nisso (Maak het af, geef het op zijn kop!)
23. caput (kapot)
24. coma (eet!)
25. veah altamenteee (Fantastisch)
26. ascutaa (luister eens naar me!)
27. fussas (gezicht)
28. arreliar (trekken, treiteren)
29. engulhos (slokken)
30. avigia ()
31. forrado (bewolkt)
32. pedacinho (een beetje)
33. estropear (verpesten)
34. esmigalhado (vermorzeld)
35. ah piquena (ach kleintje)
36. não me inrites (irriteer me niet)
37. estupurado (woedend)
38. rata sabida (slimme rat ... gebruikt voor mensen van gemiddelde leeftijd, met ervaring om anderen te slim af te zijn)
39. bixaninha (homo)
40. virgem santissima (uitroep "heilig maria!")
41. apatanhar (op iemand´s voeten trappen)
42. na retoiça ()
43. medulhos (gebarentaal)
44. estrabuxar (stuiptrekken of tegensputteren)
45. buxo virado ("omgekeerde maag" aandoening, die vooral voorkomt bij kleine kinderen. Als baby´s veel braken, wordt er van gezegd, dat hun " bucho virado" is. Ze worden dan naar een "curandeira" gebracht, een dame die, door de buik te masseren met olie, het kind weer geneest. Dezelfde dames bidden ook in een kamertje om mensen te bevrijden van "mau olhado" (boze oog, verwekt door afgunst) met kruiden.)
46. estepilha (verdorie!)
47. tempo capacete (Overdekt weer ... wanner de bergen van het eiland weggedoken zijn in een donkere wolk. capacete=helm)
48. abicar (Werpen: Vou te abicar pela ribeira abaixo)
49. bizalho (kuiken, kleine kip)
50. xavelha (traditionele vissersboot (echte betekenis) Scheldwoord voor iemand van Câmar de Lobos)
51. arrebendita (opzettelijk en met slechte bedoeling)
52. bilhardar (geroddel)
53. biqueira (neus van een schoen maar ook regenpijp)
54. buzico (klein hondje)
55. atazanar o juizo (pesten)
56. pequeno do abono (jongen van een armzalig gezin, die groot wordt gebracht met het kindergeld)
57. vais comer uns sopapos (je krijgt slaag)
58. vou-te largar uns carrulaços ()
59. tenho uma roeza no estomago (mijn maag draait om van de honger)
60. vou-te dar umas relampadas (je krijgt slaag van me)
61. garoto do calhau (Let: letterlijk vertaald 'jongen van het kiezelstrand'. Jongen waar niet naar omgezien wordt, die alleen zijn plan moet weten trekken, zonder opvoeding)
62. deitaram-me olhado (ik kreeg de boze oog)
63. eu dou-lhe umas estalada (Ik geef je wat meppen)
64. ja vistes a lapinha? (Heb je mijn kerststalletje al gezien . Het is de gewoonte bekenden en vrienden in het huis binnen te laten rond de kerst om kerstversiering te tonen en vaak ook likeur of hapjes aan te bieden.)
65. um raboçado (een snoepje)
66. dicote (diep uitgesneden kleed)
67. xicolate (kauwgom)
68. ah seu excomungado (Iemand die door de Kerk werd uitgesloten, iemand zonder geloof en eerbied)
69. vou-te levar po trapixe (Ik breng je naar het gekkenhuis!)
70. cambado (manke)
71. esta canalha (dat rotjeugd!)
72. mal encarado do garoto (verdomde jongen!)
73. dar uma carreira (op de loop gaan)
74. catamolho (slordig en op één hoop)
75. olho de boi (zaklantaarn)
76. catrapilha (bulldozer)
77. camada de pinecos (groep kleine kinderen)
78. aai pisaste-me (auw je hebt me getrapt)
79. semilhas (aardappels)
80. soquete (vuistslag)
81. tarraço (dronkelap)
82. vais apanhar o horário? (ga je de bus halen?)
83. escabritar (verleidelijk, ordinair gedrag van jonge vrouwen)
84. siga Freitas (Loop maar verder!, ga maar mooi door!)
85. arrenca Carlinhos (Let´s go!)
86. peguei no sono (Ik viel in slaap)
87. avergado (schuin)
88. berguilha das calças (ritssluiting van een broek)
89. tou empandeirada (Ik ben zat, volgegeten)
90. nao me escanguelhes isse (Haal dat niet uit elkaar, maak het niet stuk!)
91. olha-me os gravetos dela ()
92. isto é invejidade (dit is jaloersheid)
93. feicha a jaca (doe je benen dicht (tegen de vrouw))
94. aquela gaja é toda mamalhuda (die griet is flink grootborstig)
95. vento leste (oostenwind)
96. mas que matracada (wat een gekwebbel!)
97. deixa de ser mexilhão (hou op met overal aan te frutselen.)
98. juizo na moleirinha (gezond verstand in het hoofd)
99. muite paleio (ouwehoeren)
100. cada queixada (wat een achterste! (kont))
101. rabalhusco (man met groot achterste)
102. rabanada de vento (windvlaag)
103. reina (woedend zijn. Deu-me uma reina = er is een woedevlaag in me opgekomen)
104. resonda (Dar uma resonda= iemand uitkijven)
105. trambolhinho (knul)
106. tou trompicada (het gaat niet goed met mij, ik ben humeurig)
107. rapaz travesso (kwajongen, brutale jongen)
108. mascar gamesse (kauwgom kauwen)
109. pata xoca (grote voeten, bemoeial, iemand zonder fut, die geen kik geeft)
110. cassulando ()
111. caga de saco (scheldwoord: zak stront)
112. tas de trombas? (ben je slecht gezind? Iemand die mokkerig reageerd. Boos is geworden)
113. bixo do mato (beest uit de bosjes, niet ontwikkeld persoon)
114. vesgolho (schele)
115. adepos (en dan)
116. assoprar (blazen)
117. peixe mole (niet vers vis, niet ondernemend persoon)
118. bodega ()
119. badagaio (dar o badagaio- de pijp uitblazen)
120. de pantanas ()
121. desembaranhar ()
122. embeiçado (droevig)
123. emproada (arrogant)
124. esboralhado (vermorzeld)
125. malhão (groot pak slaag)
126. estica larica (een heel magere kerel)
127. cade dai boita di água (waar zijn mijn waterlaarzen?)
128. estafermo dum raio! (schelm)
129. era uma chinesa e um shandy (ik wil een grote koffie met melk en een shandy (bier+limonade))
130. ih rapaz ca mamada! (amai, kerel, je bent goed bedronken!)
131. alinhar (meewerken, akkoord zijn)
132. enchocar o cabelo (haar in de klit halen)
133. cambada (manke vrouw)
134. ah sê xibarroo! (klikspaan, verrader)
135. enxuto (droog)

7 gedachten over “Madeirense uitspraken”

  1. Bij nr 130 kan ik me voorstellen dat het zoiets als moederskindje betekent. Ik zal de lijst afdrukken en woensdag aan onze leraar Portugees geven, kijken of hij kant helpen :mrgreen:

  2. Voor mij is het vooralsnog acacabrada en ‘gevoelsmatig’ zou ik 130 vertalen met ‘hij terroriseert (of buit uit)zijn moeder’. Zal er wel helemaal naast zitten.
    118 bodega is in het Spaans een wijnhuis, ook in het Portugees?
    en 103 reina een vorstin/koningin>?
    en 95 vento leste, oostenwind?
    Het zijn maar denkkronkels en ik ben benieuwd naar de bevindingen van de leraar van Willisha.
    Groet uit een druilerig Haarlem.

  3. Zijn dit typische Madeirense uitspraken, of eerder gewoon Portugese? Bv 24. ‘Coma’ is toch maar gewoon de gebiedende wijs van het werkwoord comer?

  4. 112. Roept het beeld op van iemand met een olifantenslurf aan zijn gezicht = Iemand die mokkerig reageerd. Boos is geworden.
    (is trouwens in het woordenboek te vinden – ‘Trombas’)

    122. Volgens mijn woordenboek: “verliefd op, betoveren, bekoren”.
    Benieuwd of op Madeira hetzelfde mee wordt bedoeld.

  5. 28. arreliar : treiteren
    53. biqueira : neus van een schoen maar ook regenpijp

Reacties zijn gesloten.